Waarom er nooit meer een Elfstedentocht zal plaatsvinden

Wat is hetgeen wat schaats liefhebbend Nederland het liefst wilt? Dat is zeer waarschijnlijk de Elfstedentocht in Friesland. Het is een legendarische tocht vol ontberingen waarvoor echte kracht nodig is om het uit te rijden. De Elfstedentocht is wellicht de zwaarste sportwedstrijd op aarde. Dit wordt bepaald door de ijzige kou, de lange afstand en doordat de schaatsers lange tijd alleen rijden door de ijzige mist en kou.

Wie zal de volgende winnaar van de Elfstedentocht worden? Dat is een goede vraag. De kans is klein dat er in de toekomst nog een Elfstedentocht zal worden gereden. In dit artikel worden drie reden voor deze zware stelling gegeven.

Wat is de Elfstedentocht?

elfstedentocht in Friesland

Maar eerst: Wat is deze populaire schaatstocht waar alle Nederlanders elk jaar weer warm voor worden? In heel Nederland wordt er elk jaar weer een balletje opgegooid: Zal de tocht der tochten dit jaar worden gereden?

De legendarische schaatstocht volgt een gesloten route langs bevroren grachten, rivieren en meren. Deze route verbindt elf historische Friese steden: Dokkum, Harlingen, Franeker, Hindeloopen, Bolsward, Workum, Sneek, Sloten, IJlst, Stavoren en Leeuwarden. De tocht heeft een lengte van bijna 200 kilometer. De tocht loopt als een cirkel door de provincie Friesland, waarbij soms een klein stukje (enkele meters) over land moet worden afgelegd om de tocht over het ijs weer te kunnen voortzetten.

De Elfstedentocht kan alleen worden gehouden wanneer het ijs dik genoeg is. Dit betekent dat het ijs 15 centimeter dik dient te zijn en er een goed vooruitzicht is dat het de komende dagen blijft vriezen. Er doen ongeveer 15.000 schaatsers mee. Dit zijn amateurschaatsers, en dus geen professionele schaatsers. De laatste Elfstedentochten werden gehouden in 1985, 1986 en 1997. Alle deelnemers dienen lid te zijn van Stichting Elfstedentocht. Wanneer het dus plotseling erg koud is, de Elfstedentocht wordt gehouden, maar je geen lid bent, dan kun je dus niet meedoen.

Waarom zal er nooit meer een Elfstedentocht in Friesland plaatsvinden?

De Elfstedentocht is een tocht van extremen. Enkele extreme kenmerken van de Elfstedentocht worden bepaald door de weersomstandigheden, zoals ijs en kou. Er zijn een aantal redenen waarom de kans klein is dat de Elfstedentocht ooit nog wordt gehouden.

Reden 1: de opwarming van de aarde en temperatuurstijging

Zoals je waarschijnlijk wel weet, warmt de aarde op. Je kunt dit net als Donald Trump ontkennen, maar de Elfstedentocht laat zien dat er in Nederland (en op andere plekken in de wereld) toch wel degelijk sprake is van hogere temperaturen, minder sneeuw en minder ijs.

Op veel plekken, waaronder in Nederland, verandert de temperatuur als resultaat van de opwarming van de aarde. De winters zijn zachter en de zomers zijn kouder. Extreme temperaturen komen daarom minder vaak voor. Elk jaar weer zijn er ‘winterdagen’ die de warmste temperatuur hebben die ooit op die dag is gemeten.

De Elfstedentocht is een tocht van extremen. Het moet erg koud zijn, want anders ligt er niet genoeg ijs. Bovendien moet het langere tijd koud zijn, zodat het ijs kan groeien en zodat er op z’n minst enkele dagen achter elkaar een dik pak ijs ligt over de wateren van Friesland.

Helaas is de realiteit dat er in Nederland in de winter met name nog warmterecords worden gemeten, en niet zozeer meer kou-records. Vroeger was het echt aanzienlijk kouder en hield de vorst langer aan. Dit komt helaas niet meer voor. Daarom heeft de Elfstedentocht al meer dan 20 jaar niet meer in Nederland plaatsgevonden. Een Elfstedentocht in de toekomst zal moeten samengaan met een kou-record.

Maar wie weet. Niets is zo onvoorspelbaar als het weer.

Reden 2: Kan Friesland het mediaspektakel wel aan?

Tijdens de laatste Elfstedentocht in 1997 werd Friesland overspoeld door publiek en media-aandacht. Er kwamen maar liefst 1.5 miljoen mensen kijken. Er waren daarnaast 2000 internationale en nationale journalisten aanwezig om deze zeldzame schaatstocht te verslaan en te filmen. Dat was in 1997. Toen was er (zo goed als) nog geen internet, hadden we geen smartphones en keken we naar televisie op een dikke beeldbuis.

Kan jij je voorstellen hoe een Elfstedentocht er anno 2018 uit zal gaan zien? Waarschijnlijk een ware chaos. Hoe langer we moeten wachten op de volgende Elfstedentocht, hoe unieker het evenement zal zijn. Het zal binnen enkele dagen moeten worden georganiseerd en klaargezet. Heel Nederland en omgeving zal dit unieke spektakel met eigen ogen willen zien en persoonlijk willen meemaken. Plus alle internationale pers. Het zullen miljoenen mensen zijn die allemaal op de voorste rij willen staan om de mooiste selfies en instagramwaardige foto’s te maken.

Kan Friesland dit aan? Kunnen de kleine Friese steden (de meesten zijn eigenlijk dorpjes) dit aan? Kan de Stichting Elfstedentocht dit organiseren?

Reden 3 waarom de Elfstedentocht waarschijnlijk nooit meer zal worden gereden, hangt hiermee samen.

Reden 3: Tegenwoordig heeft veiligheid een veel belangrijkere rol in enorme evenementen.

Nogmaals: de laatste Elfstedentocht was in 1997. Dat was een andere tijd. Tegenwoordig zijn er meer dingen waarmee we rekening moeten houden wanneer er een groot evenement wordt georganiseerd, zoals de Elfstedentocht zal gaan worden. Een erg belangrijke in deze tijd van terrorisme en dreiging, is veiligheid. Hoe kan Friesland een veilig evenement organiseren voor de miljoenen bezoekers die het aan zal trekken?

Vergeet ook niet: in Nederland zijn we dol op regeltjes. Hoe strenger, hoe beter. Als een nationaal feest hieronder zal gaan leiden, is dat ok. Denk bijvoorbeeld aan een vuurwerkverbod tijdens Oud&Nieuw. Of Koningsdag wat een geheel andere opzet heeft dan Koninginnendag. Wij Nederlanders zijn wereldberoemd om onze festivals, maar deze gaan enorm gebukt onder alle regels, eisen en verplichtingen.

Dus wat betreft de Elfstedentocht: Als de brandweer er niet mee eens is, gaat het geintje niet door.

Wie is er verantwoordelijk? Dat zijn de burgermeesters en de ministers. Wanneer één of enkele personen zo’n hoge verantwoordelijkheid hebben (duizenden mensen die direct of indirect gevaar lopen of wanneer er levensgevaarlijke situaties kunnen ontstaan), dat wordt het hen snel te heet onder de voeten. Dat betekent dat het hele evenement gewoon wordt afgeblazen.

Resume

Ik wou dat ik het beter kon verwoorden. De kans is erg klein dat de Elfstedentocht in de toekomst nog in Friesland zal gaan plaatsvinden. De grootste spelbreker is helaas het klimaat. In Nederland en in Friesland zijn de winters een stuk zachter dan in het verleden. Wanneer de temperaturen een stuk zachter zijn dan voorheen, kan een evenement met extreme koude temperaturen niet worden gehouden.

Elk jaar weer wordt er minstens één keer gesproken over mogelijke kansen op een Elfstedentocht. Dit zijn dan alleen nog positieve vooruitzichten. Wat als er echt een koufront over Nederland komt wat een langere tijd aan zal houden? Wat als de Elfstedentocht echt kan worden gehouden? Dan komen er nieuwe eisen aan dit evenement. Dit zijn het verwerken van mensenmassa’s en openbare veiligheid. Zijn hier draaiboeken voor opgesteld?

Ik hoop op een Elfstedentocht in 2018. Of anders het volgende jaar. Tot die tijd wordt er een alternatieve Elfstedentocht georganiseerd in Oostenrijk.